Blogger Widgets

Projekt Uchwały Sejmu na 90-lecie powrotu Polski nad Bałtyk

Projekt zaproponowany przez Komisję Biografistyki
ZG Polskiego Towarzystwa Historycznego
i przedstawiony Zarządowi Głównemu Ligi Morskiej i Rzecznej
(Wrzesień 2009)

Sejm RP w 90-lecie powrotu Polski nad Bałtyk, którego symbolem były zaślubiny wojsk Frontu Pomorskiego, dowodzonego przez gen. Józefa Hallera 10 lutego 1920 r. w Zatoce Puckiej i uroczysta sesja Sejmu Ustawodawczego, pozdrawia wszystkich rodaków zaangażowanych w gospodarce morskiej i rzecznej, którzy w trudnym okresie transformacji gospodarczej starają się umacniać miejsce Rzeczpospolitej w tej ważnej, niestety od lat zaniedbanej, dziedzinie uprawy Bałtyku. Z trybuny Sejmu Ustawodawczego 10 lutego 1920 r. padła znamienna deklaracja Marszałka Wojciecha Trąmpczyńskiego: „Jak ongiś po Pokoju Toruńskim w roku 1466, docieramy po długiej rozłące znowu do morza. Szum Bałtyku to najpiękniejszy hymn naszej państwowości. Na tym pomorskim skrawku ziemi (...) stoi przyszłość nasza. Bez owych płuc, otwierających się na wolne morze Państwo nasze mogłoby egzystować, mogłoby wegetować, ale żyć by nie mogło, po pozostawałoby zawsze w zależności od sąsiadów. Zapatrzeni w przyszłość narodu, musimy wlać w serca młodzieży naszej ów niepowstrzymany pęd do wolnego morza – pęd, który już od ludów starożytnych uchodził za silniejszy nad śmierć.”

Sejm Ustawodawczy powołał specjalną Komisję Morską, wskazał na konieczność budowy własnego, polskiego, portu, którą skonkretyzował 23 września 1922 r. w postaci ustawy o budowie portu w Gdyni. Ustawę tę skutecznie realizowali: premier Władysław Grabski, minister Józef Kiedroń, a przede wszystkim minister i wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski. Wspomniani, jak mówił Jan Paweł II na Skwerze Kościuszki w Gdyni 11 czerwca 1987 r.: „Byli przedstawicielami tego pokolenia, które po wiekach na nowo zrozumiało, że dostęp do morza jest elementem konstytutywnym niepodległości Polski. Jednym z bardzo doniosłych. Gdynia stała się więc wyrazem woli życia Narodu. Wyrazem przekonującym i skutecznym.” Obok Gdyni i zagospodarowania portu gdańskiego, nasi rodzice i dziadkowie zbudowali magistralę kolejową Śląsk–Gdynia, stworzyli początki nowoczesnej floty handlowej i wojennej, początki rybołówstwa dalekomorskiego i szeroki społeczny ruch uprawy morza, reprezentowany m.in. przez Ligę Morską i Rzeczną (Kolonialną) i marynistykę skupiającą wybitnych pisarzy: Stefana Żeromskiego, Jana Kasprowicza, Aleksandra Świętochowskiego, gen. Mariusza Zaruskiego i Janusza Stępowskiego.

W czasie drugiej wojny światowej polska ludność Pomorza, na czele z duchowieństwem, podlegała szczególnej eksterminacji. W obozach zginęło kilkadziesiąt tysięcy rodaków. Kilkaset tysięcy zostało wypędzonych, pozbawionych domów rodzinnych i dorobku całego życia. Ich własność przejmowali koloniści niemieccy.

Polska Flota Wojenna i Handlowa u boku zachodnich aliantów brała aktywny udział w walce o demokratyczną Polskę i demokratyczną Europę, której istnieniu zagrażał totalitaryzm hitlerowski i sowiecki.

We wdzięcznej pamięci zachowujemy także udział oddziałów Wojska Polskiego w wyzwalaniu, spod panowania niemieckiego, Gdańska, Kołobrzegu i innych miast portowych: 1 Warszawskiej Brygady Kawalerii, 1 Warszawskiej Brygady Pancernej, 2 Warszawskiej Dywizji Piechoty, 4 Pomorskiej Dywizji Piechoty oraz innych oddziałów i pododdziałów Wojska Polskiego.

Serdecznie pozdrawiamy rodaków, którzy brali aktywny udział w odbudowie i rozbudowie polskiej gospodarki morskiej w latach powojennych, a szczególnie tych, którzy w latach 1945-1948, pod kierownictwem Eugeniusza Kwiatkowskiego, Delegata Rządu ds. Wybrzeża, mimo politycznych ograniczeń, umacniali miejsce Polski od Szczecina do Braniewa.

Dzisiaj przed naszą polityką morską, w warunkach globalizacji gospodarki światowej, stoją nowe zadania:

1. Sejm oczekuje od Rządu RP i polskich posłów w Parlamencie Europejskim prowadzenia polityki zmierzającej do ochrony polskiego przemysłu stoczniowego i rybołówstwa morskiego.

2. Czeka nas zadbanie o aktywny udział naszych portów w budowie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przez budowę magazynów dla gazu skroplonego i ropy naftowej, a także budowę w naszych stoczniach nowoczesnych statków do przewozu gazu i ropy.

3. Opracowanie nowego planu inwestycyjnego zagospodarowania dorzecza Wisły i Odry i jego pospieszną realizacja, wobec deficytu wody w Polsce, cyklicznych powodzi i suszy, zaniku transportu śródlądowego i stepowienia znacznych obszarów kraju.

4. Podniesienie konkurencyjności naszych portów w obsłudze polskiego handlu zagranicznego i tranzytu przez ich połączenie z głównymi ośrodkami gospodarczymi autostradami łączącymi Gdańsk z Katowicami i granicą państwową z Czechami i Słowacją i Szczecin, przez Gorzów, Zieloną Górę z granicą z Czechami oraz zbudowanie dróg ekspresowych: Warszawa - Elbląg - Gdańsk, Warszawa - Toruń - Bydgoszcz - Szczecin - Świnoujście i Szczecin - Koszalin - Słupsk - Gdańsk. Bez modernizacji polskich kolei i systemu połączeń drogowych nasze porty skazane są na wegetację.

5. Groźbą dla funkcjonowania i rozwoju zespołu portów Szczecin-Świnoujście jest projekt budowy rurociągu północnego Nord-Stream poprzez zablokowanie dostępu do wspomnianych portów statków o dużej wyporności.

6. Zabezpieczenie pełnej suwerenności nad Pomorzem Wschodnim. W pierwszym etapie w postaci korzystnej dla Polski umowy z Federacją Rosyjską w sprawie wolnego przepływu polskich statków i jachtów przez Cieśninę Piławską, w drugim etapie przez przekopanie Mierzej Wiślanej i otwarcie w ten sposób Warmii i Mazur na Bałtyk.

7. Stworzenie wśród młodzieży polskiej, wzorem Kwiatkowskiego, wielkiego ruchu społeczno-turystycznego pod hasłem „Bałtyk to nasze okno na świat”.

Prosimy senaty uczelni pomorskich, instytuty PAN-u, organizacje samorządu terytorialnego i towarzystwa naukowe o opinię na temat załączonego projektu uchwały sejmowej.

Prof. dr hab. Marian Marek Drozdowski
biograf Władysława Grabskiego i Eugeniusza Kwiatkowskiego,
przewodniczący Komisji Biografistyki ZG PTH